Phật giáo không chấp nhận có một cái
linh hồn trước sau như nhất và càng không chấp nhận cái hồn đó đi đầu
thai, như người đời lầm tưởng.
Hỏi: Kính bạch Thầy, con nghe người ta nói, con người sau khi
chết có một cái hồn tồn tại và rồi đi đầu thai, chứ không có nghiệp báo
gì hết. Họ nói như thế có đúng không? Kính xin Thầy giải đáp cho chúng
con được rõ.
Đáp: Vấn đề sau khi chết, linh hồn tồn tại hay không tồn tại và
linh hồn người chết sẽ đi về đâu? Đây là một vấn đề rất phức tạp, thật
khó chứng minh. Vấn đề này, có nhiều luận giải quan niệm khác nhau, tùy
theo quan niệm giải thích của mỗi tôn giáo và tùy theo niềm tin của mỗi
người. Tuy nhiên, người Phật tử khi đặt định niềm tin theo một điều gì,
chúng ta cần nên phối kiểm tìm hiểu vấn đề bằng lý trí và qua sự sát
nghiệm luận cứ kỹ càng, chứ không nên nghe đâu tin đó. Nhất là đối với
những người nói bừa không có một luận cứ vững chắc và không có một niềm
tin nào cả. Tốt hơn hết là chúng ta nên cẩn trọng khi nghe người khác
nói.
Qua câu hỏi trên, nếu phải luận giải cặn kẽ rõ ràng, thì thật là dài
dòng. Ở đây, chúng tôi chỉ dựa theo quan điểm của Phật giáo, mà xin được
trình bày góp ý qua một vài nhận xét thô thiển của chúng tôi, còn vấn
đề tin hay không là tùy ý ở nơi mỗi người.
Bảo rằng, con người sau khi chết còn có một cái hồn tồn tại và rồi đi
đầu thai, chứ không có nghiệp báo gì hết, theo Phật giáo, thì quan niệm
lý giải đó không thể chấp nhận được. Phật giáo không chấp nhận có một
linh hồn bất tử. Vì đó là lối chấp của ngoại đạo.
Ngày xưa, thời Phật, có 2 phái ngoại đạo nêu ra 2 chủ thuyết: một là
"Thường kiến" hai là "Đoạn kiến". Phái Thường kiến cho rằng, linh hồn
con người mãi mãi là con người, dù có tạo tội ác đến đâu, chết rồi cũng
tái sinh trở lại làm người. Ngược lại, phái Đoạn kiến thì cho rằng, con
người sau khi chết là không có linh hồn tồn tại đời sau, nghĩa là mất
hẳn. Họ chấp như thế, nên Phật gọi họ là phái Đoạn diệt hay Đoạn kiến.
Vì quan niệm và tin như thế, nên họ tha hồ làm ác, vì không có tội lỗi
quả báo ở đời sau. Đây là 2 phái gây tác hại lớn làm đại loạn trật tự an
bình cho xã hội.
Hai phái này, theo chủ trương của họ là, không có nhân quả báo ứng.
Nhưng chúng ta đừng quên rằng, nhân quả là một chân lý phổ biến, tiềm
tàng trong mọi sự vật và chi phối tất cả. Không một loài nào thoát khỏi
nhân quả. Do Phật sau khi giác ngộ chân lý, Ngài nói ra cho chúng ta
biết như thế.
Vì căn cứ theo luật nhân quả mà nhà Phật nêu ra thuyết nghiệp báo. Hễ
chúng ta gây tạo nghiệp nhân gì, sớm hay muộn gì cũng phải có kết quả.
Phật giáo không chấp nhận có một linh hồn bất tử như thế. Vì như thế là
rơi vào lối chấp thần ngã của ngoại đạo như đã nói ở trên.
Theo Phật giáo, tất cả đều do nhân duyên sinh. Nghiệp báo cũng từ nhân
duyên, nhân quả mà hình thành. Theo Duyên khởi luận của Phật giáo, trong
đó, có nêu ra thuyết A lại da duyên khởi. Thuyết này thuộc Đại thừa thỉ
giáo. A lại da là thức thứ tám sau thức Mạt na. Thức này còn gọi là
Tàng thức. Là cái thức trùm chứa tất cả chủng tử thiện ác. Nói Tàng
thức, vì thức này có 3 công năng: "năng tàng, sở tàng và ngã ái chấp
tàng".
Năng tàng là thức này có khả năng hay dung chứa tất cả pháp. Sở tàng là
khả năng để đựng chứa chủng tử các pháp. Do 2 công năng này, nên khi
chúng ta gây tạo nghiệp thiện ác, thì tất cả những hạt giống thiện ác đó
đều được huân chứa vào cái kho Tạng thức này. Đến khi đủ nhân duyên,
thì những chủng tử ấy phát khởi hiện hành. Những chủng tử (hạt giống)
được cất giữ vào trong kho nầy gọi đó là nghiệp thức. Chính cái nghiệp
thức này là chủ động theo duyên mà tiếp nối thọ sinh đời sau. Nhà Phật
gọi đây là tiếp nối vòng sinh tử luân hồi trong Lục đạo (Trời, người, A
tu la, Địa ngục, Ngạ quỷ, Súc sinh ).
Như vậy, theo thuyết nghiệp cảm duyên khởi và A lại da duyên khởi của
Phật giáo, thì mỗi ý nghĩ, lời nói, hành động của 3 nghiệp: thân, miệng,
ý tạo tác của chúng ta, đều được cất giữ trong cái kho Tạng thức này
hết, không sót mất một hạt giống thiện ác nào.
Dụ như một thửa đất chúng ta gieo nhiều loại hạt giống khác nhau, khi
mới gieo xuống ta không thấy chúng nẩy mầm lên, vì không thấy nên ta
tưởng là chúng bị mất hay không lên, nhưng khi gặp mưa ướt đất, đủ
duyên, thì chúng lại nẩy mầm lên. Khi nẩy mầm lên, thì giống nào nẩy mầm
theo giống nấy. Như hạt cam, hạt ớt, hạt ổi…mỗi thứ lên khác nhau,
chúng không bao giờ lộn lạo. Khi chưa đủ duyên, chúng nằm yên đó, chớ
không bao giờ mất.
Cũng thế, nếu hiện đời, chúng ta huân tập nhiều hạt giống lành như niệm
Phật, làm lành, làm phước… vào Tàng thức, thì chính những hạt giống đó
nó có công năng dẫn dắt chúng ta đến cảnh giới lành sinh ra, để tiếp tục
hưởng những quả báo tốt đẹp mà do chúng ta đã gây tạo trong hiện đời
nầy. Nhà Phật gọi đó là nghiệp dẫn. Ngược lại, nếu chúng ta tạo nghiệp
ác thì cũng như thế. Nên nói, tùy nghiệp thọ sanh là vậy. Nên biết,
nghiệp là hành động lặp đi lặp lại nhiều lần thành thói quen. Chính thói
quen này khi thuần thục, thì nó có một sức mạnh phi thường để tùy duyên
chiêu cảm thọ sinh.
Như người ghiền cờ bạc, họ đi kiếm nơi nào có sòng bài, thì họ nhào vô
chơi. Người ghiền nhạc, thì đi tìm phòng nhạc để ca hát… Khi tập thói
quen, dĩ nhiên có thói quen tốt và có thói quen xấu. Thói quen tốt hay
thói quen xấu, một khi đã tiêm nhiểm thành ghiền nặng rồi, thì chính
thói quen đó nó dẫn dắt chúng ta, tùy theo sở thích mà chiêu cảm, Thói
quen hay sở thích nào nặng (cực trọng nghiệp), thì nó có một năng lực
rất mạnh để tìm đến môi trường thích hợp mà thọ sinh, nên gọi là nghiệp
cảm.
Về điểm này, trong Quy Sơn Cảnh Sách, Tổ Quy Sơn cũng có nói: “Như nhân
phụ trái, cường giả tiên khiên, tâm tự đa đoan, trọng xứ thiên trụy”.
Nghĩa là: Như kẻ mắc nợ, ai mạnh kéo trước, trong tâm nhiều mối, nặng
đâu sa đó.
Thường ta nghe trong kinh nói, người khi chết, thần thức xuất ra. Nói
thần thức, chính là cái nghiệp thức A lại da, nói rõ ra là những chủng
tử thiện hoặc ác đã kết thành nghiệp. Và chính nghiệp thức nầy là đầu
mối của việc thọ sinh đời sau đó vậy.
Người đời vì không biết, nên cho là có một cái linh hồn đi đầu thai. Chữ
đầu thai có nghĩa là có một cái hồn nhảy vào cái bào thai để thọ thai.
Hiểu như thế, thì không phù hợp với hai thuyết: Nghiệp cảm và A lại da
duyên khởi của Phật giáo như đã nói ở trên. Không phải có một cái linh
hồn đi đầu này đầu kia để kiếm đường chui vào một chỗ nào đó. Theo
thuyết A lại da duyên khởi, thì không chấp nhận quan niệm đó. Vì trong
thức nầy có đủ chủng tử hữu lậu và chủng tử vô lậu. Chủng tử hữu lậu là
những hạt giống tùy duyên mà phát sinh ra thiên sai vạn biệt, tức hiện
tượng giới; còn chủng tử vô lậu, có thể đưa đến chỗ giải thoát.
Tóm lại, người nào đó nói rằng sau khi con người chết, có một cái hồn
tồn tại đi đầu thai và không có nghiệp báo gì hết, thì điều nầy như
chúng tôi đã tạm nêu ra đôi nét giải thích trên, thì quan niệm đó không
đúng.
Trong quyển Quy Sơn Cảnh Sách giảng giải của Thiền sư Thích Thanh Từ ở
trang 77 có đoạn Hòa thượng nói: “Người thế gian cho rằng mọi người đều
riêng có một linh hồn là cái tính linh khôn ngoan sáng suốt, mà đã khôn
ngoan thì sao lại chịu vào nơi khổ? Ai cũng nghĩ rằng sau khi chết linh
hồn mình sẽ sinh ra làm người nữa và chấp chặt cho linh hồn đó là mình.
Đạo Phật thì gọi đó là tâm thức. Cái tâm thức này tùy theo chỗ huân tập
thiện ác mà đến, chứ không cố định. Vì không cố định nên nó không phải
là cái khôn ngoan biết lựa chọn, mà chỉ tùy nghiệp mà thôi. Tâm thức
khác linh hồn ở chỗ đó. Nếu nói chúng ta có linh hồn thì sẽ tưởng như đó
là một tinh thần duy nhất, nếu là duy nhất cố định thì thiện ác, mãi
mãi không thay đổi. Nhưng tâm thức chúng ta luôn luôn biến chuyển, gần
người lành thì hấp thụ điều lành, gần kẻ ác thì hấp thụ điều ác. Như
vậy, tâm thức là một dòng thiện ác sinh diệt, chính dòng thiện ác đó sẽ
đưa chúng ta đến chỗ lành hay dữ, nghiệp nào nặng sẽ lôi mình trước, đó
là ý Tổ Quy Sơn nói “trọng xứ thiên trụy”.
Như vậy, Phật giáo không chấp nhận có một cái linh hồn trước sau như
nhất và càng không chấp nhận cái hồn đó đi đầu thai, như người đời lầm
tưởng. Còn bảo rằng không có nghiệp báo gì hết, quan niệm nầy, theo Phật
giáo cho đó là thuộc hạng người Nhất xiển đề, tức bất tín cụ. Đây là
hạng người họ không có lòng tin nhân quả. Chẳng những không tin mà họ
còn bài bác nhân quả nữa. Hạng người như thế, thật chúng ta khó trao đổi
luận giải với họ được.
Như đã nói, thuyết nghiệp báo là đặt định trên chiều thời gian nhân quả
mà nói. Người nói như thế, thiết nghĩ, họ chưa tìm hiểu về thuyết nghiệp
báo. Và chưa hiểu nghiệp là gì. Nếu vì chưa hiểu, thì tốt hơn hết là
nên tìm hiểu, chớ không nên nói càn bướng mà chuốc lấy khổ lụy vào thân.
Thật là một tai hại vô cùng và thật đáng thương xót lắm thay!
Thích Phước Thái
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét